Co dzieje się z masą ciała po odstawieniu leczenia otyłości?

Po odstawieniu semaglutydu masa ciała zwykle wraca. W przedłużeniu badania STEP 1 (Wilding i in., „Diabetes, Obesity and Metabolism”, 2022) uczestnicy, którzy po 68 tygodniach przestali stosować semaglutyd 2,4 mg (Wegovy) i wsparcie stylem życia, odzyskali w ciągu roku średnio około dwóch trzecich utraconej masy ciała. Wynik pokazuje, że otyłość jest chorobą przewlekłą i wymaga długotrwałego leczenia.

Dlaczego masa ciała wraca po odstawieniu leku?

Masa ciała wraca po odstawieniu leku, bo otyłość jest chorobą przewlekłą, w której działają mechanizmy hormonalne i neurologiczne regulujące apetyt oraz tempo przemiany materii. Gdy masa spada, organizm w biologicznej odpowiedzi na deficyt energetyczny zwiększa wydzielanie greliny (hormonu głodu), zmniejsza wydzielanie leptyny (hormonu sytości) i zwalnia metabolizm.

Leki GLP-1 częściowo wyciszają te mechanizmy, więc po ich odstawieniu mogą one wrócić do stanu sprzed leczenia.

Co pokazują badania STEP i SURMOUNT

Trzy badania pokazują ten sam kierunek: po odstawieniu leku masa ciała rośnie, a kontynuacja pomaga ją utrzymać.

Przedłużenie STEP 1 miało charakter eksploracyjny i objęło podgrupę 327 uczestników bez cukrzycy. Po odstawieniu leku i wsparcia stylem życia podobnie zmieniały się też wskaźniki kardiometaboliczne, w tym ciśnienie i lipidy. Semaglutyd, jak wiele leków na choroby przewlekłe, działa, dopóki jest stosowany.

Mózg „broni” wyższej masy ciała

Ośrodkowy układ nerwowy traktuje zmniejszoną masę ciała jak niedobór i uruchamia mechanizmy, które mają ją skorygować:

• zwiększona produkcja greliny, utrzymująca się długo po zakończeniu diety,
• mniejsza wrażliwość na sygnały sytości z jelit,
• spowolniony metabolizm spoczynkowy: organizm „oszczędza” energię.

Leki GLP-1 działają właśnie w tym miejscu: tłumią sygnały głodu i wzmacniają sytość. Po odstawieniu leku ta obrona może wrócić, co tłumaczy wzrost masy po zakończeniu terapii.

Jak długo stosować leki na otyłość?

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO, dawniej PTBO) z 2024 roku optymalnie co najmniej 12 miesięcy i tak długo, jak leczenie jest potrzebne, skuteczne i dobrze tolerowane, a terapia krótsza niż 6 miesięcy nie daje trwałych korzyści. Nie każdy musi jednak przyjmować leki bezterminowo. Czas terapii lekarz ustala indywidualnie na podstawie:

• osiągnięte efekty zdrowotne (masę ciała, parametry metaboliczne, ryzyko sercowo-naczyniowe),
• tolerancję i bezpieczeństwo (zob. działania niepożądane leków GLP-1/GIP),
• możliwości pacjenta w zakresie zmiany stylu życia,
• dostępność i koszt: żaden lek nie jest refundowany w leczeniu otyłości (dane z października 2026, zob. refundacja leków na otyłość).

Plan na czas po odstawieniu leku ustal z lekarzem prowadzącym jeszcze przed zakończeniem terapii.

Rola diety i ruchu

Dieta, aktywność fizyczna i regularny kontakt ze specjalistą pomagają utrzymać efekty, ale przedłużenie STEP 1 nie sprawdzało, na ile same chronią przed powrotem masy, bo uczestnicy tracili też wsparcie stylem życia. Część utraconej masy to masa beztłuszczowa (mięśnie), dlatego ważne są białko w diecie i trening siłowy.

Objawy alarmowe po odstawieniu leku: kiedy do lekarza lub na SOR

Skontaktuj się z lekarzem, gdy po odstawieniu leczenia otyłości wystąpią:

• szybki, nieoczekiwany przyrost masy ciała, znacznie szybszy niż opisywany w badaniach,
• nawrót lub pogorszenie parametrów metabolicznych (ciśnienie, glikemia, lipidogram),
• nasilone uczucie głodu lub zmiany nastroju trudne do opanowania,
• objawy innych chorób wpływających na masę ciała (np. niedoczynności tarczycy).

Natychmiast jedź na SOR lub zadzwoń pod 112, jeśli odczuwasz ból w klatce piersiowej, duszność, nagłe zaburzenia neurologiczne lub inne objawy zagrożenia życia.

Jak lekarz planuje kontynuację lub zakończenie terapii

Lekarz ocenia postęp leczenia i ryzyko, a potem razem z tobą ustala, czy terapię kontynuować, czy ją zmienić lub zakończyć. Nie odstawiaj leków bez konsultacji. Przegląd preparatów znajdziesz w zestawieniu leków na odchudzanie na receptę.

Jak może pomóc konsultacja online

Kontynuację albo zakończenie leczenia możesz omówić z lekarzem online. Lekarz ocenia wskazania i przeciwwskazania i to on decyduje, w tym o e-recepcie, w razie potrzeby dzwoniąc do ciebie. Płacisz za konsultację, nie za receptę, a lekarz może odmówić.

• Stosujesz już lek i potrzebujesz kontynuacji? Wypełnij formularz z wybranym lekiem: e-konsultacja z Wegovy, 69 zł albo e-konsultacja z Mounjaro, 69 zł. Standardowo do 12 godzin, ekspres (+15 zł) do 2 godzin w godz. 8-20.
• Zaczynasz leczenie? Program prowadzenia leczenia otyłości kosztuje 300 zł jednorazowo i obejmuje kwalifikację, plan kontroli oraz receptę, jeśli lekarz uzna leczenie za zasadne.

Źródła

• Wilding i in., STEP 1 trial extension, „Diabetes, Obesity and Metabolism”, 2022
• STEP 1, „New England Journal of Medicine”, 2021
• STEP 4, „JAMA”, 2021
• SURMOUNT-4, „JAMA”, 2024
• PTLO: zalecenia dotyczące leczenia otyłości 2024

Autor artykułu

Joanna Krowicka

Nazywam się Joanna Krowicka. Ukończyłam kierunek lekarski na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym, a doświadczenie zdobywałam m.in. na chirurgii ogólnej, SOR i w poradniach POZ. Od ponad 2 lat pracuję w telemedycynie, rozwijam się w kierunku obesitologii i medycyny regeneracyjnej, a w konsultacjach stawiam na bezpieczeństwo i konkret.

Dołącz do dyskusji